Menu Zamknij

21 kwietnia - 10 maja 2022

Warsztaty konsultacyjno-projektowe dla uczniów

Czy troska o bezpieczeństwo młodzieży musi wykluczać atrakcyjny wygląd terenu? Czy betonowy plac przed szkołą może się zazielenić? Jakie pomysły na zmiany mają uczniowie? Zobaczcie jak przebiegały prace warsztatowe oraz konsultacje projektu w szkole!

Zmiany, które wprowadzimy na terenie Szkoły Podstawowej nr 195 mają służyć jej społeczności, a w szczególności uczniom i nauczycielom. Chcemy aby przestrzeń wokół szkoły ożywiła się, ale także była bezpieczna. Aby to osiągnąć już na etapie projektowania zaprosiliśmy społeczność szkolną do współpracy. Wiemy, że zależy nam na: trosce o przyrodę oraz miejscach do rekreacji i odpoczynku, które będą sprzyjać edukacji w terenie.

Reagujemy na problem

Podczas intensywnego deszczu, wokół budynku szkoły gromadzi się dużo wody co wywołuje lokalne podtopienia. Betonowe powierzchnie skutecznie utrudniają odprowadzenie i zatrzymanie wody w gruncie. Szereg małych działań przewidzianych w koncepcji, jest reakcją na to zjawisko. Dzięki rozwiązaniom opartym na przyrodzie, złapiemy wodę w gruncie, a problem zalewania zmniejszy się. Ponadto w modelowy sposób pokażemy różne przykłady, gotowe do stworzenia w innych miejscach na terenie dzielnicy, a także całej Warszawy – np. w prywatnych ogródkach, działkach czy na osiedlach. Każdy obiekt opiszemy na ustawionych w terenie tabliczkach, tworząc w ten sposób ścieżkę edukacyjną z punktami informacyjnymi. Wiedzy dostępna będzie dla każdego!

Jak znaleźliśmy się w Wawrze?

Od momentu złożenia wniosku projektowego, do otrzymania dofinansowania upłynęły prawie dwa lata. Dlatego w listopadzie 2021 roku, wspólnie z dyrekcją Szkoły Podstawowej nr 195 i przedstawicielami urzędu Dzielnicy Wawer, który jest Partnerem projektu zastanowiliśmy się raz jeszcze nad zaplanowanymi działaniami. Wtedy pojawiła się myśl, która przyświecać nam będzie do końca realizacji projektu – przestrzeń ta, ma stanowić wizytówkę miejsca przyjaznego klimatowi, pokazywać jego walory ale przede wszystkim zapraszać do spędzania w niej czasu. Do tej wizji, wyjątkowo wyraźnie nie pasował duży, wyłożony kostką brukową plac przed szkołą.

Tak obecnie wygląda plac przed szkołą | fot. Judyta Łuczyńska (JŁ)

Widzimy potrzebę działania – czy to wystarczy?

W międzyczasie odbyliśmy rozmowy z nauczycielami. Poznaliśmy obawy i wyzwania identyfikowane przez pedagogów już na początkowym etapie realizacji projektu (więcej o warsztacie możecie przeczytać w artykule). Ponadto rozpoczęliśmy współpracę z grupą JAZ+Architekci i przygotowywaliśmy się do wyznaczenia obszaru, który poddamy konsultacjom. Zespół projektantów, dzięki obserwacji terenowej, mógł samodzielnie ocenić możliwości realizacji zaplanowanych w koncepcji rozwiązań, a także wykorzystując swoje dotychczasowe doświadczenia, zaproponować kierunki zmian. Ustaliliśmy wówczas, że najbardziej atrakcyjnym obszarem, projektowanym wspólnie ze społecznością szkolną będzie newralgiczne miejsce – plac przed szkołą, na którym o każdej porze roku i przy każdej pogodzie, dotkliwie odczuwalne są negatywne skutki zmian klimatu.

Podczas pierwszego spotkania warsztatowego w kwietniu zaprosiliśmy do rozmowy reprezentujących społeczność szkolną uczniów i nauczycieli. Dzięki spotkaniu poznaliśmy ich różne potrzeby. Na pozór różne, bo jak okazało się podczas warsztatów, potrzeby te pokrywały się ze zdiagnozowanymi przez ekspertów w roku 2019, kiedy to w ramach szkoleń Climate NBS Polska, narodził się pomysł przeprowadzenia interwencji.

Prezentacja o projekcie, wyświetlana w trakcie warsztatów z uczniami | fot. JŁ

Pierwsze warsztaty – eksplozja pomysłów i zrozumienie wyzwań klimatycznych!

Projektowanie z uczniami było długo wyczekiwanym przez nas wydarzeniem. Byliśmy bardzo ciekawi ich pomysłów i oczywiście nie zawiedliśmy się – spotkaniom towarzyszyła niezwykle twórcza atmosfera. Dwa warsztaty konsultacyjno-projektowe przeprowadziliśmy 21 kwietnia. Aby zapewnić młodzieży komfortowe warunki pracy w jednym z nich uczestniczyły dzieci młodsze a w drugim dzieci starsze. Dodatkowo, w każdej grupie zostały stworzone 3 zespoły. W warsztatach aktywny udział brały także nauczycielki reprezentujące grupę nauczycieli wspierających realizację projektu.

Spacer badawczy i mierzenie przestrzeni | fot. JŁ

Pierwszą aktywnością, do której zaprosiliśmy uczestników warsztatów była diagnoza terenowa. Podczas spaceru badawczego, młodzież chętnie dzieliła się swoimi doświadczeniami związanymi z funkcjonowaniem tego terenu. Uczniowie opowiadali także o sposobach na jego dotychczasowe wykorzystanie. Ponadto teren został zwymiarowany i dokładnie zinwentaryzowany, co stanowiło wkład do dalszych prac projektowych – kolejnych aktywności warsztatowych. Następnie uczestnicy, opracowywali makiety zawierające liczne propozycje zmian na placu przed szkołą. Ogromne zaangażowanie uczestników sprawiło, że wsparcie moderatorów z Fundacji Sendzimira oraz projektantów pracowni JAZ+Architekci było znikome 🙂

W efekcie spotkań powstało sześć makiet/planów składających się z wielu pomysłów na zagospodarowanie terenu. Co istotne, jednym z najczęściej pojawiających się postulatów zmian, był pomysł na rozszczelnienie, zwiększenie powierzchni terenu zieleni i różnorodności nasadzeń. Prawda, że mamy mądrą młodzież? 🙂

Grupa uczniów (z klas młodszych) prezentująca efekty swojej pracy | fot. JŁ
Grupa dzieci (z klas starszych) prezentująca efekty swojej pracy | fot. JŁ

Od sześciu propozycji do trzech wariantów

Na podstawie opracowanych przez uczniów pomysów, zespół projektantów sporządził kilka wariantów koncepcji zagospodarowania. Przygotowane warianty konsultowaliśmy z całą społecznością szkolną. W konsultacjach zorganizowanych w szkole, udział wzięły wszystkie klasy III-VII, a możliwość wypowiedzi mieli także nauczyciele, rodzice oraz opiekunowie dzieci. Odpowiedzi od osób dorosłych zbieraliśmy za pośrednictwem formularza online a częściowo także w formie papierowej.

Respondenci zostali poproszeni o ocenę każdego z trzech wariantów w skali od 1 do 10 oraz wskazanie tych elementów, które najbardziej im się spodobały. Ponadto zbieraliśmy także uwagi lub propozycje zmian w formie otwartych odpowiedzi.

Konsultacje były niezwykle inspirujące, uczestnicy i uczestniczki byli otwarci i zaangażowani, wyniki procesu zebraliśmy w Raporcie z konsultacji (link). Warto podkreślić, że najważniejszym wnioskiem jest konieczność rozszczelnienia przestrzeni i dostosowania jej do zmieniających się warunków klimatycznych – tak aby jej użytkownicy (tak ludzie jak i zwierzęta) mogli robić to w komfortowych warunkach.

Konsultacje trzech wariantów zagospodarowania ze społecznością szkolną | fot. JŁ

Wiele spotkań, różne pomysły i jedna wspólna koncepcja

Dzięki spotkaniom przeprowadzonym ze społecznością szkolną, a także uzgodnieniom z zarządcami terenu, grupa projektantów mogła przygotować koncepcję – spójną z pierwotną wizją i uwzględniającą wybrane w ramach konsultacji elementy. Zaprezentowaliśmy ją 10 maja podczas warsztatów podsumowujacych z uczniami zaangażowanymi w konsultacje. Omówiliśmy wtedy na forum wszelkie wątpliwości, odpowiadaliśmy na nurtujące uczniów pytania a następnie przy pomocy różnych materiałów stworzyliśmy prototypy elementów w przestrzeni. Był to bardzo ważny krok, ponieważ dzięki tej próbie, będziemy mogli wprowadzić do koncepcji niezbędne poprawki, które bez “przymiarki” w terenie nie zostałyby zidentyfikowane. Tak opracowana koncepcja stanowić będzie podstawę do projektu wykonawczego.

Warsztaty podsumowujące i uczniowie prototypujący rozwiązania w przestrzeni | fot. Zuzanna Janowicz

Koncepcja, projekt i co dalej?

Mamy nadzieję, że niebawem będziemy mogli zaprezentować Wam zmodyfikowaną koncepcję przemiany terenu wokół Szkoły Podstawowej nr 195 w Wawrze – zapewniamy, że zmiana będzie widoczna!

A my… musimy się Wam również przyznać, do tego, że działania projektowo-inwestycyjne, są jedynie pretekstem do przeprowadzenia szeregu działań edukacyjnych w ramach projektu 🙂 Wiodącym atutem realizacji tej inwestycji jest edukacja – skierowana do wszystkich zainteresowanych retencją wody na terenach silnie zurbanizowanych.

Co mamy w planach? Przymierzamy się do:

  • realizacji warsztatów praktycznych wiosną 2023r.,
  • stworzenia materiału edukacyjnego na temat wspierania rozwiązań sprzyjających przyrodzie,
  • przygotowania szkolenia dla nauczycieli z całej Polski a także
  • opracowania kampanii informacyjno-edukacyjnej, podejmującej tematykę gospodarowania wodą opadową w kontekście łagodzenia negatywnych skutków zmian klimatu i adaptacji do nich.

Modelowy obiekt, do którego powstania chcemy doprowadzić w Wawrze, będzie mógł służyć jako wzór do naśladowania dla innych szkół i przedszkoli, pragnących zmierzyć się ze zmianami klimatu na własnym terenie. Obserwujcie nasze działania na stronie oraz w mediach społecznościowych!